KHÔNG TRÁCH MẮNG – QUY TẮC DẠY CON TRAI CHA MẸ NÀO CŨNG CẦN BIẾT (PHẦN 1)

0 Comment

Những lời trách mắng không chỉ mang lại cảm giác sợ hãi mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến lòng tự trọng của con trai, không hề tốt cho sự phát triển và trưởng thành. Bí quyết dạy con “Không trách mắng” chính là cách tốt nhất để khuyến khích con trai phát huy hiệu quả các năng lực tiềm ẩn của bản thân.

1.Ảnh hưởng của việc trách mắng.

Những năm gần đây, trong lĩnh vực giáo dục con cái, chúng ta ngày càng nghe nhiều đến cụm từ “không trách mắng”, tức dạy con mà không sử dụng đến những câu mắng mỏ. Phương pháp này nhấn mạnh người làm cha mẹ nên hướng sự chú ý vào việc xoa dịu tâm trạng lo lắng, bực tức của chính mình, chứ không phải dùng những cách như mắng mỏ, quát tháo để giải tỏa cơn giận và đạt được mục đích dạy con.

Tại sao chúng ta phải trách mắng con cái? Thông thường những tình huống thế nào khiến chúng ta phải trách mắng? Kết quả của việc to tiếng là gì?

Khi con khiến ta tức giận, khi ta nói mãi mà con không hề tiến bộ, thật khó có thể kiềm chế được tâm trạng bực bội và ta chỉ còn cách hét to lên để xả cơn tức của mình. Như vậy, nguồn cơn khiến cha mẹ bực dọc, trách mắng thường là do hành vi của con không như chúng ta mong đợi. Tâm lí bực bội và ý nghĩ muốn con nhanh chóng nghe lời khiến chúng ta không có cách nào khác ngoài trách mắng. Cần đạt được mục đích dạy dỗ, răn đe được con cái, tại sao chúng ta phải khổ sở kiềm chế cơn cáu gắt? Với ý nghĩ như vậy, giọng nói ta dần to lên, tốc độ nói cũng tăng nhanh, vẻ mặt cũng căng thẳng, dữ dằn hơn.

Khi bị trách mắng, con chỉ có hai ba loại phản ứng: phục tùng hoặc phản kháng. Nếu con phục tùng, chúng ta ngay lập tức thấy được “hiệu quả” của phương pháp giáo dục bằng trách mắng, từ đó vô hình trung sẽ tăng tần suất và mức độ trách mắng lên. Song sự phục tùng về hành vi của con không có nghĩa là con thực sự nghe lời. Nếu chỉ “bằng mặt mà không bằng lòng”, đến một ngày con không thể chịu đựng thêm được nữa và thể hiện sự bất mãn với chúng ta càng gay gắt hơn. Cha mẹ không còn khả năng kiềm chế, “khuất phục” con, còn con cũng chính thức bước vào thời kì ương bướng, đối nghịch với không chỉ bố mẹ mà còn với người thân, bạn bè, thầy cô…Còn nếu lời trách mắng của cha mẹ thực sự “khuất phục” được con thì từ đó trở về sau, để không còn phải nghe mắng nữa, con trở lên cẩn trọng rụt rè, không chủ động trải nghiệm điều mới mẻ, sợ sai lầm, sợ vấp ngã…rồi lớn lên thành người yếu đuối, không dám chịu trách nhiệm.

Bởi vậy, những cậu bé lớn lên trong lời trách mắng thường xuyên của cha mẹ nếu không ngỗ ngược thì dễ trở nên nhút nhát. Đây chính là nguyên nhân vì sao cha mẹ nên coi cách giáo dục “không trách mắng” là tôn chỉ, là sứ mệnh trong việc dạy con.

2.Con trẻ là tấm gương phản chiếu hình ảnh cha mẹ.

Bạn có biết con trai cũng là một “tấm gương nhỏ” đang hằng ngày phản chiếu lại hình ảnh con người chúng ta không?

Khi thấy kết quả thi giữa kì của Hải không được tốt lắm, mẹ em bắt đầu lớn tiếng nhiếc móc: “Tối ngày chỉ ham chơi, không dành thời gian mà học…” Mới đầu Hải không nói gì. Nghe mẹ tiếp tục nói rồi lại nói, em chợt hét lên: “Ai bảo con tối ngày chỉ biết chơi? Chẳng lẽ con không học sao?”

Người mẹ giật mình, không ngờ con trai lại dám đáp trả như vậy. Cơn tức giận bùng lên, người mẹ giáng cho con một cái tát và quát: “Ai dạy con ăn nói như thế với mẹ?”

Tình cảnh này có lẽ thường diễn ra trong nhà chúng ta, nhưng dường như khi trách mắng con trai, chúng ta quên tự hỏi: “Sao con mình lại như thế? Vì sao con không thể có thói quen tốt?” Ai dạy con trai ăn nói như thế với mẹ? Chính là người mẹ chứ ai! Cha mẹ cư xử thế nào với con trai, con sẽ đáp lại đúng như vậy, bởi đây chính là quá trình “dạy” và “học”. Cha mẹ “dạy” một cách vô thức, con cũng sẽ “học” một cách vô thức, nhưng vấn đề là cha mẹ đã “dạy” sai cách rồi.

Cho nên nếu cử chỉ, lời nói của con trai khiến chúng ta thấy không hài lòng, không được tôn trọng, khoan hãy lên tiếng trách mắng con mà hãy nghĩ xem có phải mọi cử chỉ, lời nói của chúng ta rất giống con không? Chúng ta có thể tìm thấy từ chính bản thân mình nguyên mẫu của những hành vi con trai thể hiện ra. Hình thức có thể không tương đồng, nhưng nguyên nhân chắc chắn giống nhau. Nhận biết mối liên quan này, ta mới thấy con trai mình tội nghiệp thế nào! Con học được những thứ mà chúng ta “dạy”, nhưng khi đem ra áp dụng thì lại bị phê bình, trách mắng.Bởi vậy, trước khi trách mắng con trẻ, cha mẹ hãy soi lại mình trước, tìm ra vấn đề của mình qua “tấm gương” này. Nếu chúng ta hiểu được vấn đề, việc trách mắng con là không cần thiết nữa vì mắng con chính là phủ định lại chính mình.

3.Cha mẹ chính là người thầy đầu tiên.

Với con trai, cả cha mẹ và thầy cô đều có vai trò rất quan trọng, tuy nhiên thầy giáo dù có quan trọng đến đâu cũng không thể thay thế được cha mẹ. Từ khi cất tiếng khóc chào đời cho tới khi đi nhà trẻ, con hoàn toàn không có khái niệm về “thầy giáo” hay “cô giáo”, chỉ có cha mẹ là người sẽ luôn theo sát con, ảnh hưởng tới mọi hành động, cử chỉ, lời nói của con. Cho đến khi bắt đầu đi học với thầy cô thì con đã có lối suy nghĩ và thói quen nhất định. Như vậy, cha mẹ chính là người thầy đầu tiên trong cuộc đời của con trai, và nếu người thầy này có phương pháp giáo dục tốt, chắc chắn con sẽ có những tố chất tốt.

Nhiều bậc cha mẹ thường đặt hi vọng dạy dỗ con cái vào thầy cô giáo, nhưng khi phải quản lí một lớp học có vài chục học sinh, thầy cô thường khó có thể quan tâm sát sao tới từng trẻ. Bởi vậy, thay vì hi vọng vào một việc ngoài tầm với là con sẽ gặp những người thầy tốt, chúng ta hãy tập trung vào việc mình có thể làm được là trở thành những bậc phụ huynh tốt. Một người mẹ tốt còn hơn cả một người thầy tốt, và người mẹ không trách mắng con còn tốt hơn nhiều một người thầy giỏi.

Trong lúc chơi đùa, Hùng vô ý làm đau bạn. Hai bên đôi co, nói qua nói lại một hồi thì thành đánh nhau, sau đó Hùng bị thầy giáo trách phạt nên em cảm thấy rất khó chịu. Phát hiện sắc mặt con không bình thường khi về nhà, mẹ hỏi han và được nghe kể về mọi chuyện ở trường.

Nghe Hùng kể xong, mẹ ôn tồn nói: “Mẹ hiểu tâm trạng của con. Từ lần sau con phải chú ý khi chơi đùa với bạn, đừng để đàu quá trớn là được. Con đừng suy nghĩ nhiều quá, thầy giáo phê bình cũng là chuyện bình thường. Thôi con rửa tay rồi ra ăn hoa quả đi!”

Khi con đi học, thời gian của con được chia ra làm hai phần: ở trường và ở nhà. Nếu ở trường con đã bị thầy cô phê bình, về nhà lại bị mẹ mắng, con sẽ cảm thấy khó chịu biết bao! Ngược lại, nếu thầy cô nhẹ nhàng bảo ban mà cha mẹ lại chỉ biết nặng nề trách cứ, dần dần con sẽ mất đi sự tin cậy vào chúng ta và càng không nghe lời. Do vậy, thay vì bày tỏ thái độ không thiện chí, chúng ta nên nhẹ nhàng giúp con hiểu ra vấn đề, hóa giải khó khăn mà con gặp phải ở trường. Người mẹ đạt được mục đích giáo dục con cái mà không làm tổn thương con, còn con không chỉ hiểu ý mà còn kính trọng mẹ hơn.

Bởi vậy, con trai tin cậy hay chống đối cha mẹ hoàn toàn phụ thuộc vào thái độ của chúng ta, hay nói cách khác là vào việc chúng ta có áp dụng phương pháp giáo dục “không trách mắng” hay không. Đầu tiên, chúng ta cần tự tin rằng mình sẽ có thể học cách kiểm soát cảm xúc và nhẹ nhàng trao đổi cùng con thay vì chú tâm vào mức độ “nghe lời” của con trai. Tất nhiên quá trình này không hề dễ dàng và nhanh chóng, sẽ có những lúc chúng ta không thể kiềm chế bản thân để làm theo phương pháp “không trách mắng”. Nhưng chỉ cần chúng ta có ý thức về việc này và không ngừng khích lệ bản thân, tần suất trách mắng con sẽ giảm dần và lời lẽ cũng bớt nặng nề hơn.

Quá trình xây dựng nên thói quen, hành vi của con trẻ không phải là quá trình tư duy bằng đại não mà là quá trình thể hiện tự nhiên sau khi cảm nhận trực tiếp thông qua các cơ quan cảm nhận. Đối tượng cảm nhận đầu tiên của trẻ chính là cha mẹ, đặc biệt là mẹ. Hành vi, lời nói của mẹ như thế nào thì con trai sẽ cảm nhận và thể hiện tự nhiên ra như thế.

Anto Makarenko – nhà giáo dục học nổi tiếng của Liên Xô – từng nói: “Đừng nghĩ rằng khi bạn nói chuyện, hướng dẫn hay dặn dò con mới là dạy con. Mỗi khoảnh khắc trong cuộc sống của bạn, kể cả khi bạn vắng nhà, cũng đều là dạy con. Cách bạn ăn mặc, nói chuyện với người khác, nói về người khác, thể hiện cảm xúc vui vẻ hay buồn bã, đối xử với bạn bè hay kẻ thù, vui cười, đọc báo…tất cả những điều này đều có ý nghĩa rất lớn với con trẻ.”

Trong quá trình trưởng thành, con trai chưa có khái niệm rõ ràng về đúng – sai, tốt – xấu, nên – không nên… mà nhân sinh quan và giá trị quan của con đều được học từ người lớn. Nếu cha mẹ hay nói dối thì đừng hi vọng con sẽ chân thành, thật thà; nếu cha mẹ thường xuyên trách mắng con thì đừng mong mai sau con sẽ nhẹ nhàng với mình. Ca dao có câu: “Chân mình thì lấm lê mê / Lại cầm bó đuốc mà rê chân người.” Nếu bản thân chúng ta không làm được thì dù có gào thét khản cổ, con cũng sẽ không nghe lời; ngược lại, nếu chúng ta có thể làm tấm gương tốt thì con sẽ tự động học theo. Chúng ta muốn con trở thành người như thế nào thì trước hết chúng ta phải là người như thế. Việc “lấy mình làm gương” tuy là cách giáo dục lặng lẽ nhưng lại có sức mạnh lớn nhất, mang lại hiệu quả tốt nhất.

Khi chúng ta thay đổi, con trai cũng sẽ thay đổi. Sự phát triển theo hướng tích cực hơn sẽ một ngày kia giúp con trở thành một cậu con trai ngoan, tài đức vẹn toàn.

Gửi phản hồi

%d bloggers like this: